Szczelność powietrzna budynku i test Blower Door

Dlaczego szczelność ma znaczenie

Niekontrolowany przepływ powietrza przez przegrodę powoduje cztery problemy naraz. Po pierwsze, wynosi ciepło poza obliczeniowy bilans budynku. Po drugie, wprowadza w głąb przegrody parę wodną, która może się w niej wykroplić — a strumień pary przenoszony z powietrzem jest zwykle o rząd wielkości większy niż przenoszony dyfuzją. Po trzecie, powoduje przeciągi i obniża komfort. Po czwarte, rozstraja pracę wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, której sprawność zakłada, że powietrze płynie kanałami, a nie szczelinami.

W konstrukcji drewnianej szczególnie istotny jest punkt drugi. Wilgoć, która regularnie skrapla się wewnątrz przegrody, tworzy warunki do rozwoju grzybów w elementach nośnych.

Jak wygląda badanie

Test szczelności wykonuje się według normy PN-EN ISO 9972. W drzwiach lub oknie montuje się ramę z wentylatorem, uszczelnia otwory wentylacyjne i wytwarza w budynku różnicę ciśnień. Mierzy się strumień powietrza potrzebny do jej utrzymania, przy nadciśnieniu i podciśnieniu, w serii punktów pomiarowych.

Podstawowym wynikiem jest krotność wymiany powietrza przy różnicy ciśnień 50 paskali, oznaczana jako n50 i wyrażana w liczbie wymian na godzinę. Wynik n50 równy 1,5 oznacza, że przy wymuszonej różnicy ciśnień przez nieszczelności przepływa w ciągu godziny półtorakrotność kubatury budynku.

Jakie wartości są oczekiwane

Warunki techniczne zalecają, aby dla budynków z wentylacją grawitacyjną lub grawitacyjną wspomaganą wartość n50 nie przekraczała 3,0 wymiany na godzinę, a dla budynków z wentylacją mechaniczną — 1,5 wymiany na godzinę. Jest to zalecenie, a nie wymaganie bezwzględne, ale w budynkach energooszczędnych traktuje się je jako minimum.

Standard budynku pasywnego stawia poprzeczkę wyraźnie wyżej: n50 nie większe niż 0,6 wymiany na godzinę. W dobrze wykonanym budynku szkieletowym z ciągłą, przemyślaną warstwą szczelną jest to wartość osiągalna, ale wymaga konsekwencji na każdym etapie prac.

Kiedy wykonać test

Najważniejszy jest pomiar wykonany wtedy, gdy warstwa szczelna jest już kompletna, ale wciąż odkryta — przed zabudową płytami gipsowo-kartonowymi i wykończeniem. Wykryte nieszczelności można wtedy uszczelnić w kilkanaście minut. Ten sam błąd znaleziony po odbiorze budynku oznacza demontaż wykończenia.

Pomiar końcowy, po zakończeniu prac, służy potwierdzeniu wyniku i dokumentacji — na przykład na potrzeby świadectwa charakterystyki energetycznej lub programu dofinansowania.

Gdzie najczęściej ucieka powietrze

• Styk warstwy szczelnej ze stolarką okienną i drzwiową.
• Przejścia instalacji: rury, przewody elektryczne, kanały wentylacyjne, przewody kominowe.
• Połączenie ściany z podłogą na gruncie i ze stropem nad ostatnią kondygnacją.
• Puszki elektryczne i gniazda osadzone bezpośrednio w warstwie paroszczelnej.
• Włazy do przestrzeni nieogrzewanych i schody strychowe.
• Styki paneli prefabrykowanych oraz naroża budynku.

Podczas testu nieszczelności lokalizuje się przy wytworzonym podciśnieniu — dłonią, anemometrem, dymem lub kamerą termowizyjną. Protokół z zaznaczonymi miejscami przecieków jest cenniejszy od samej liczby n50, bo mówi, co dokładnie poprawić.